• Voetballers die een bal door laten gaan, omdat ze er extra geld mee kunnen verdienen: Match fixing heet het en om dat te bestrijden trekt de EU nu een rode kaart.
• Het wonder van Zeeland en Süd Tirol, de twee regio’s met de laagste werkloosheid van Europa. Wat is hun geheim? Een reportage vanuit Bolzano en een gesprek met de Zeeuwse gedeputeerde voor economie, Ben de Reu.
• Opnieuw een referendum over de toekomst van Europa. Dat wil Dennis de Jong, europarlementariër voor de SP.

Al ruim drie weken staan er lange rijen voor de Franse bioscopen. Of het nu gaat om de eerste voorstelling om dinsdagochtend 9 uur in een kleine buurtbios of om de zaterdagavondvoorstellingen op de Champs Elysées: het beeld is overal hetzelfde, iedereen wil naar Intouchables.

Al 3 weken ellenlange rijen

Zonder al te veel marketinggeweld trekt Intouchables vandaag de negen miljoenste bezoeker sinds de première op 2 november j.l. en daarmee is het de best bezochte film van het jaar. De afgelopen drie weken gingen gemiddeld zo’n 360.000 mensen per dag naar de film kijken, die werd gemaakt voor het naar Franse begrippen bescheiden budget van 9,5 miljoen euro. Sociologen proberen het succes te verklaren van de wonderbaarlijke film. Misschien is het de boodschap dat grote klassenverschillen te overbruggen zijn, misschien hebben mensen behoefte aan optimisme tijdens de eurocrisis.

Als gevolg van de een ongeluk met een parapente raakt de schatrijke aristocraat Philippe (François Cluzet) nagenoeg geheel verlamd. Hij kan alleen zijn hoofd nog bewegen. Driss (Omar Sy), uit de naargeestige banlieues, komt net uit de gevangenis en moet solliciteren. De enige reden waarom hij zich in het paleis in de Parijse middenstad meldt, is dat hij anders zijn uitkering kwijtraakt. Ondanks het feit dat zijn enige referentie Kool and the Gang is, krijgt Idriss de baan. Er ontwikkelt zich snel een warme vriendschap tussen de twee mannen die elkaars sociale uitersten zijn. Samen ontdekken ze elkaars universum. Zwarte humor is daarbij de leidraad, taboes worden niet geschuwd. Alhoewel er soms wat clichés zijn, en de grappen niet altijd even goed, steekt Intouchables met kop en schouders boven het filmaanbod van dit najaar uit.

De regisseurs van de speelfilm kwamen op het idee na het zien van de documentaire “À la vie à la mort” (2003), over het ware verhaal van Philippe Pozzo di Borgo, voormalig directeur van champagnehuis Pommery, en diens verzorger Abdel Sellou. Sellou zou Pozzo di Borgo uiteindelijk tien jaar verzorgen en de twee onderhouden ook nu nog een warme vriendschap.

Als snob wantrouw ik succes bij het volk altijd. Ik had dan ook geen hoge verwachtingen van Intouchables. Maar het moet gezegd: Intouchables is een subtiele feel good movie die zelfs uw cynische correspondent goed liet voelen. Gaat dat zien!

Update 04.12.2011: De film is nu over de elf miljoen bezoekers, en staat nu in de top 5 van beste bezochte Franse films aller tijden.
Update 12.12.2011: De teller bereikt vanmiddag de grens van 13 miljoen bezoekers en staat nu volgens distributeur Gaumont op 13.166.370. Het weekbezoek loopt nauwelijks terug en het is nu mogelijk dat de film de best bezochte film aller tijden gaat worden (het record van 20,7 miljoen is nu nog in handen van Titanic).

Soldaten met gasmaskers in de Eerste Wereldoorlog

De meeste Europese landen hebben vandaag een vrije dag, voor de viering van de 93e verjaardag van de wapenstilstand van de Eerste Wereldoorlog. Ook bijna een eeuw na het einde van WOI wordt er nog steeds herdacht. Wanneer de Fransen over de Grande Guerre spreken, de Britten over de Great War,  of de Duitsers over de Großer Krieg dan praten zij niet over wat in Nederland ‘De Oorlog’ heet. Onze buren hebben het over de Eerste Wereldoorlog. Oudere Fransen zullen zelfs zeggen “De Tweede Wereldoorlog was verschrikkelijk, maar het was niets vergeleken met de Grande Guerre.”

De Eerste Wereldoorlog kan gezien worden als het pijnlijke begin van het moderne Europa. Op 28 juni schiet de Servische boerenzoon Gavrilo Princip in Sarajevo de Habsburgse kroonprins Franz Ferdinand dood. Als Duitsland op 1 augustus 1914 de oorlog aan Rusland verklaart, is de verwachting dat het conflict slechts kort zal duren. Het wordt uiteindelijk een lange slopende tragedie. Ook het jonge land België raakt betrokken in het conflict, maar Nederland besluit neutraal te blijven. Alleen de honderdduizenden Belgische vluchtelingen die opgevangen werden in kampen en de botersmokkelaars die grof geld langs de grens verdienden herinnerden Nederland er aan dat er iets aan de hand was in Europa. Terwijl in Europa de 20e eeuw begon, ging Nederland rustig door met het gezapige 19e eeuwse leven.

Het 500 kilometer lange Westfront liep van de Belgische kust over Frankrijk naar Zwitserland. De twee partijen maakten lange stelsels van loopgraven in de modder en de kou, waarin soldaten onder gruwelijke omstandigheden hun lot afwachtten. De Duitsers en de Geallieerden werden gescheiden door een met mijnen en prikkeldraad bezaaid niemandsland. Soms werd er een paar meter gewonnen, dan weer een paar meter verloren. Op de elfde dag van de elfde maand van 1918 werd eindelijk de wapenstilstand getekend. Er zijn dan 18 miljoen doden en vele tientallen miljoenen gewonden te betreuren. De oorlog eindigde definitief met het Verdrag van Versailles in 1919, waarbij Duitsland veroordeeld werd tot het betalen van enorme herstelbetalingen en de teruggave van het gebied Elzas-Lotharingen. Uiteindelijk is de Eerste Wereldoorlog nergens goed voor geweest: de zware tol voor de Duitsers en het einde van de Oostenrijks-Hongaarse en Ottomaanse rijken, legden de kiem voor de Tweede Wereldoorlog.

Wie weer wil weten over de Eerste Wereldoorlog: Bekijk de aflevering over België en de aflevering over Frankrijk uit de serie ‘In Europa’ van Geert Mak.

In het toch al naargeestige gebied, heeft de regenachtige novemberlucht een grijze dak over de uitgestrekte velden gelegd. Zelfs anno 2011 is het moeilijk om niet herinnerd aan te worden aan Europa’s donkerste dagen. In november 1916 was deze regio rondom Verdun het toneel voor de bloederigste slag in de geschiedenis van de mensheid. Verdun, strategisch gelegen aan de Maas, was van groot strategisch belang voor de Fransen. Als de Duitsers het stadje zouden innemen, was de opmars naar Parijs snel gemaakt. De Duitsers hadden bedacht dat de Slag bij Verdun de executie zou worden van het Franse leger. Het liep anders. Op 21 februari 1916 begonnen de kanonnen te bulderen en braakten een spervuur uit over de Franse verdedigingslinie zoals dat nog nooit in de geschiedenis vertoond was. Tot in Parijs bulderen de ramen en trilden de huizen. Na de eerste dag waren de Duitsers zo’n 2 kilometer opgeschoten. Ondanks enkele overwinningen zou het hen niet lukken om Verdun in te nemen. In 300 dagen strijd sneuvelen hier 400.000 man, en de meesten van hen liggen nog steeds in de drassige grond. Sommigen van hen zijn nooit teruggevonden. Anderen liggen sinds 1932 in het foeilelijke Ossuaire, het knekelhuis (foto boven), dat midden op het slagveld is gebouwd met daarin de ongeïdentificeerde resten van 130.000 Franse en Duitse soldaten. De miljoenen willekeurig opgestapelde botten, kunnen door het publiek bezocht worden. Voor het langwerpige gebouw liggen keurig strakke gazons met de graven van de strijders die wel een naam hadden. Maar op deze regenachtige dag loopt er slechts een ouder echtpaar rond.

Het monument van de loopgraaf der bajonetten

Na de Oorlog is het slagveld rondom Verdun beplant met jonge bomen, die nu uitgegroeid zijn tot een enorm bos. Maar overal ziet men nog gaten in de grond van de tientallen miljoenen granaatinslagen. Her en der staat er zelfs nog een schuttersputje of een kazemat, een klein monumentje of een greppel waar misschien ooit een groep soldaten koude dagen en nachten doorbracht, wachtend op de verlossing door een granaat, een gasaanval, ziekte of vermoeidheid. Een van die greppels is de Tranchée des Baïonettes, de Bajonettenloopgraaf. Hier hielden Franse soldaten de wacht en sliepen staand. Door een bombardement zou hun loopgraaf ingestort zijn en de militairen levend begraven. Alleen hun bajonetten staken nog uit boven de aarde. Zo luidt althans de mythe. Waarschijnlijk gaat het om een provisorisch graf. Door de enorme hoeveelheid doden die er continu viel (soms wel 5.000 per dag!) was er geen tijd om iedereen te begraven. De lijken werden staand neergezet en bedolven onder een laag aarde, om misschien later een waardig graf te geven. Maar de legende zette een Amerikaanse weldoener er toe aan om er in de jaren 1930 een monument te financieren dat nog steeds te bezichtigen is. Wie goed kijkt ziet nog een paar punten van bajonetten net boven de aarde uitkomen.

Bijna een eeuw na dato is het slagveld nog steeds omwoeld.

Zelfs voor wie geïnteresseerd is in geschiedenis, is een bezoek aan Verdun soms iets te veel historie. Het is moeilijk voor te stellen hoe in dit kleine gebied Franse, Duitse, Britse, Amerikaanse en Belgische jongens hier hun gruwelijke einde vonden. Wie een bezoek brengt aan Parijs kan dit gebied makkelijk op één dag bezoeken. De 260 kilometer die Verdun van de Franse hoofdstad scheiden, zijn tegenwoordig in 59 minuten af te leggen met een TGV. Als ik in de trein terug zit, zie ik dat mijn schoenen flink vies zijn van de dag wandelen, vol modder uit de loopgraven van het ereveld dat de bloederige fundering werd voor de Europese Unie.